Những bài mới nhất

Bài đoạt giải “Tác Phẩm Xuất Sắc Viết Về Nước Mỹ Năm 2010” do Việt Báo trao tặng

alt

Cam Li Nguyễn Thị Mỹ Thanh nhận giải “Tác Phẩm Xuất Sắc Viết Về Nước Mỹ 2010,” giữa Nhà Văn Nhã Ca, chủ nhiệm sáng lập Việt Báo và Nhà Báo Sơn Điền Nguyễn Viết Khánh.

 

- Lời tác giả : Tên của các nhân vật chính trong truyện đã được tác giả thay đổi. Mọi sự trùng hợp, nếu có, đều là ngoài ý muốn. Kính mong quý độc giả thông cảm .

***

Khu vườn dễ thương mang tên Tuổi Hoa, nơi nuôi dưỡng những cây bút tuổi học trò, nằm khiêm nhường bên cạnh nhà thờ Dòng Chúa Cứu Thế đường Kỳ Đồng Sài Gòn. Mặc cho ngoài đường nhộn nhịp đông đúc, bên trong khuôn viên nhà thờ thật êm ả.

Muốn đi vào tòa soạn Tuổi Hoa, Ly phải qua nhà sách Đức Mẹ. Đến một hành lang ngắn, Ly gõ cửa căn phòng đầu tiên và rón rén thò đầu vào, gặp Cha Chân Tín, vị chủ nhiệm của báo, Ly lên tiếng chào Cha. Cha với nụ cười thật hiền hòa, lúc nào cũng hỏi han Ly. Rồi tiếp đến, sang chào bác Trường Sơn là thư ký tòa soạn, Ly nhận một lô thư từ để đem về căn phòng nhỏ của mình. Bác Trường Sơn vẻ nghiêm nghị nhưng luôn sẵn sàng nở nụ cười ưu ái đối với Ly và chỉ dẫn cho Ly những điều cần thiết trong công việc. Sáng đi học, chiều đi làm thư ký nhỏ kiêm “thầy cò”(1), Ly cảm thấy vui lắm.

Những buổi chiều khi đã xong công việc của tòa báo, Ly thường hay thơ thẩn đi qua phía nhà thờ. Ly không vào bên trong giáo đường, mà dừng lại trước hang đá có tượng Đức Mẹ. Những bó hoa tươi mọi người đem đến sắp xếp trang trọng xung quanh chân tượng, bên cạnh những tấm biển nho nhỏ ghi dòng chữ “Tạ ơn Đức Mẹ”. Không gian yên tĩnh thật dễ thương. Ly để tâm tư chìm vào lời cầu nguyện.

Cái thời xa xưa, mỗi khi bác Trường Sơn bảo Ly viết bài, thì ý tưởng ở đâu tuôn trào dào dạt. Nhất là đến Tết, không khí nhộn nhịp của tòa soạn làm cho cô bé tăng thêm cảm hứng. Thuở đó, Ly hăng say viết. Viết như mình thở vậy. Hầu như chỉ cần một hình ảnh lướt qua trước mặt, thậm chí trong ý nghĩ, hay chỉ cần một từ ngữ nào đó, cũng đủ gợi nên cả một câu chuyện. Các bạn đọc nhỏ tuổi đến chơi tòa soạn vào những chiều thứ bảy, thường đặt ra cho Ly những câu hỏi đại khái như :“Truyện của Ly viết là thật hay là tưởng tượng?”. Ly cũng thành thật nói ngay: “Là thật, đan xen với những điều tưởng tượng”. Và thế là Ly đã có những người bạn văn nghệ thật dễ mến đến gặp gỡ, trò chuyện thường xuyên. Cuộc sống của cô học trò và rồi trở thành cô sinh viên xem ra có vẻ bình yên với những bài viết đăng đều đặn trên những kỳ bán nguyệt san, và thỉnh thoảng một quyển truyện dài dành cho tuổi mộng mơ. Nhưng bên cạnh đấy, cô có một góc đời khác: sống với công việc xã hội, vì thế những mảnh đời thật từ đó cô đã đem vào trong văn. Đơn giản là như thế!

Trong những người bạn gần gũi với Ly nhất, có cô bé thi sĩ nhỏ Quỳnh Mai. Cặp kính cận gắn trên khuôn mặt bầu bĩnh làm Quỳnh Mai có một vẻ hóm hỉnh dễ thương. Quỳnh Mai thường đến chơi với Ly, nói chuyện một chút và ngồi yên lặng xem những trang báo mà Ly đang sửa. Từ ngữ chuyên môn gọi đó là những “bản vỗ” (2), nghĩa là những bản in nháp để Ly sửa chính tả hay những chữ sai nếu có, rồi khi đã được thợ nhà in sắp chữ lại cho hoàn toàn đúng mới đem in thật để phát hành. Quỳnh Mai cũng hay xin phép bác Trường Sơn cho theo Ly xuống nhà in để xem những cỗ máy in thật lớn, tiếng máy dập ì ầm làm át cả tiếng nói, và ngắm những chồng báo cao ngất ngưỡng, những hộc gỗ to tướng đựng đầy những mẫu chữ khắc bé tí xíu, chữ nào để riêng hộc nấy; rồi đến những nơi đóng gáy, cắt xén…. Chao ôi, công việc trong nhà in thật là bận rộn, khiến cô bé Quỳnh Mai rất ngạc nhiên. Cô bé nhìn “chị Ly” của mình với tất cả vẻ thán phục. Nhưng Ly đã quen rồi! Có chăng là cái ngày đầu tiên tiếp nhận công việc làm “thầy cò”, Ly cũng “ngố” không kém. Học hỏi từ từ rồi đâu cũng vào đó. Trong tòa soạn thì Ly được xem là em út, nhưng đối với các độc giả nhỏ tuổi trạc bằng Quỳnh Mai thì Ly được làm chị. Ngoài việc làm “thầy cò”, Ly giúp bác chủ bút trả lời thư tín, sắp xếp bài vở và, quan trọng nhất, là viết bài!

Mùa xuân năm đó, tòa soạn nhộn nhịp hơn cả bình thường với không khí chuẩn bị cho báo Tết. Căn phòng nhỏ mà Ly làm việc mỗi buổi chiều cũng là phòng hội họp. Những người phụ trách các mục thường xuyên của tờ bán nguyệt san Tuổi Hoa, như các anh Hà Tĩnh, Quyên Di, Trinh Chí, họa sĩ Vi Vi, thầy Hoàng Đăng Cấp.., mỗi người một vẻ. Anh Quyên Di nhỏ nhẹ, anh Hà Tĩnh điềm đạm, anh Trinh Chí vui vẻ, thầy Hoàng Đăng Cấp nói rất nhanh và kể chuyện rất hay, riêng họa sĩ Vi Vi rất vui tính, ân cần và lúc nào cũng tài tình với ngọn bút lông. Bên cạnh đó, còn có những cây bút trẻ cộng tác viên cùng về tụ tập tại căn phòng nhỏ của Ly, hỏi han, bàn luận vui vẻ. Nhân đó, Ly cũng trao cho từng anh chị những bức thư do độc giả gửi đến. Lại những điều chia xẻ thật vui. Khi gần tối, mọi người đã về hết, chỉ còn Quỳnh Mai ở lại cùng với Ly để giúp dọn dẹp căn phòng, Ly lại có một người khách mới đến. Một cô bé!

***

Mai Vi nhỏ hơn Ly bảy tuổi. Khi cô bé xưng tên, Ly biết ngay đó là vị độc giả thiếu nhi tuần trước đã viết cho Ly một bức thư làm quen. Và bây giờ thì quen thật. Như đã từng biết nhau, họ tay bắt mặt mừng. Và dĩ nhiên, có duyên gặp gỡ cả Quỳnh Mai nữa. Hai cô bé thích thú khi thấy có cùng tên Mai. Có lẽ những lời khách sáo không dành cho những người bạn nhỏ này, nên cả ba người đã vào chuyện rất nhanh. Mỗi người tự kể chuyện về mình và hỏi thăm hai người kia. Đối với Ly và Quỳnh Mai, cuộc sống khá êm ả: sinh ra, lớn lên và học hành tại thành phố. Riêng Mai Vi lại có cả một khung trời cơ cực. Tuổi thơ không yên bình trải ra tại một làng nhỏ ở quận Đông Hà thuộc tỉnh địa đầu Quảng Trị. Lên tám tuổi, cô bé đã hứng chịu một tai ương đau lòng. Nhà thờ bị pháo kích từ phía bên kia, trong khi đang có đông đảo giáo dân làm lễ. Bà ngoại và Mai Vi đều bị mảnh đạn hỏa tiễn làm mất cả đôi chân. Người mẹ góa bụa của Mai Vi phải gánh vác gia đình, làm lụng vất vả để nuôi sáu miệng ăn. Rồi mùa hè đỏ lửa, cả gia đình gồng gánh nhau chạy vào nam trên đại lộ kinh hoàng. Đến vùng đất tương đối yên lành, gia đình em được hội thánh giúp đỡ tạo dựng cơ nghiệp ở Bình Tuy. Mai Vi và các em theo học ở làng Bồ Câu Trắng, dưới sự chăn dắt của một vị linh mục nhân từ.

Khi Mai Vi nói xong câu chuyện về mình, nét mặt cô bé vẫn bình yên trong một vẻ cam chịu. Nhưng Ly và Quỳnh Mai thì nước mắt ràn rụa. Mai Vi nói bằng giọng Quảng Trị dễ thương:
- Chị Ly biết không, em vào trong ni, có thời gian ở làng Bồ Câu, đọc sách báo nhiều, em mới biết có Tủ sách Tuổi Hoa. Tình cờ một hôm bạn em tặng cho em một quyển truyện của chị, truyện “Khúc lan can gãy”, em cảm thấy em giống như nhân vật người thương binh trong ấy. Em thấy thương mến chị, và em quyết tìm đến chị đấy!
Quỳnh Mai lau nước mắt, gượng cười:
- Còn chị, Mai Vi biết không, hễ chị Ly viết truyện thì chị Mai cảm tác thành thơ. Vậy nên bây giờ ba chị em mình kết nghĩa luôn nhé!
Ly ôm hai cô em gái vào lòng:
- Cám ơn Phật, cám ơn Chúa đã cho chị em mình gặp nhau. Nè, để chị nhờ chú Hai ở nhà in chụp cho chúng mình một tấm ảnh, há!
Khi Ly chạy xuống nhà in rồi trở về phòng, chú Hai sắp chữ cũng lên theo. Ba chị em kết nghĩa đứng bên nhau. Ly làm chị nhưng bé nhỏ hơn cả. Quỳnh Mai làm bộ nhón gót. Còn Mai Vi, trên đôi chân dài bằng gỗ, em là người cao lớn nhất.

***

Quỳnh Mai là cô bé thích làm thơ, những vần thơ ngắn nhưng cô đọng tình cảm của một cô học trò. Quỳnh Mai mơ mộng khi nhìn những con chim nhỏ bay vào những ô cửa lớp rồi lại bay ra; khi nhìn lên trần nhà của lớp học, suy nghĩ về những tổ chim ấm áp được xây trên cánh quạt đã hư. Quỳnh Mai như cô bé bâng khuâng trước viễn ảnh ngày mai sẽ lớn, ngày hồn nhiên sẽ qua, để một chiều một sớm… thấy đời những xót xa… Những vần thơ trong sáng của cô bé được đón nhận với chân tình của độc giả. Và cô bé lại thích làm Ô chữ. Ô chữ, là trò chơi, là tiết mục không thể thiếu trong các tạp chí thiếu nhi. Nhìn Quỳnh Mai cắm cúi làm Ô chữ, cặp kính cận hơi trễ xuống, Ly bật cười. Ly tự hỏi không biết cô bé mũm mĩm này sẽ có được một cuộc sống hồn nhiên và bình dị như những vần thơ của cô hay không.

Còn Mai Vi, không viết văn làm thơ nhưng rất say mê đọc sách. Những năm tháng ấu thơ cô bé sống nhiều dưới hầm hơn là trên mặt đất. Cô bé đến trường học và cả khi ngồi trong lớp cũng luôn sẵn sàng chui xuống hầm. Tuổi nhỏ của Mai Vi có một ngả rẽ hãi hùng là thời điểm tai nạn đến làm em lìa bỏ đôi chân. Sau khi ở bệnh viện về, em vẫn phải ở dưới hầm. Trong nỗi đau đớn của chính mình, em còn phải chứng kiến nỗi đau của bà ngoại. Có một lần bà ngoại nghe tiếng đạn pháo kích ngay gần miệng hầm, bà quên rằng mình không còn đôi chân, bà lao xuống giường để chạy và đã ngất đi vì đau đớn. Em hiểu được cái gì là sự chịu đựng, vâng, chịu đựng đến tê dại.

Từ lúc có Mai Vi, Ly và Quỳnh Mai siêng đến thăm em ở nhà vị bác sĩ người Mỹ giúp em theo dõi vết mổ. Em đã phải qua nhiều cuộc giải phẫu nữa vì xương vẫn tiếp tục phát triển. Xong đợt điều trị, Mai Vi xin về lại Bình Tuy để sống với gia đình và tiếp tục đi học.

Mùa xuân 1975 là mùa xuân cuối cùng của ba chị em kết nghĩa. Hai cô bé mang tên Mai đến rồi đi mất. Những ngày tháng ở lại Việt Nam, Ly không nhận được tin gì của Quỳnh Mai và Mai Vi nữa. Ly đã lạc họ. Không còn nữa khu vườn tuổi trẻ thơm hương của Tuổi Hoa. Tòa soạn đã biến mất. Và những năm sau đó, khu vực nhà in biến thành một nhà quàn để tổ chức tang lễ. Những lần đi ngang đó, Ly ngừng lại, lang thang tìm một chút gì quen thuộc. Chú Hai và những người thợ cần cù trong nhà in, bây giờ chắc đã đi tứ tán để tìm phương kế sinh nhai nơi đâu không biết. Bên nhà thờ Dòng Chúa Cứu Thế, vẫn vang lời kinh cầu, vẫn có những người đứng yên lặng thầm khấn nguyện trước tượng Đức Mẹ, vẫn có những bó hoa tươi bình an nép bên chân tượng, vẫn có những tấm biển nho nhỏ ghi dòng chữ “Tạ Ơn Đức Mẹ”; nhưng bên này, tòa soạn Tuổi Hoa, như thể chưa từng đã có. Cha Chân Tín còn ở lại nhưng Ly không hề gặp Cha bao giờ. Bác Trường Sơn đã ra hải ngoại. Tòa soạn đã đóng cửa. Ly chỉ còn để cái tên “Tuổi Hoa” nằm trong một góc u hoài của trí nhớ. Ly thở dài bước đi. Có lúc như nghe văng vẳng tiếng cười nói trong những chiều thứ bảy vui tươi. Những gương mặt thân quen lướt qua trong đầu: những người còn sống, gặp lại rồi, hay đã xa vời mọi nẻo, cùng những người đã chết, đó là những thi sĩ, văn sĩ học trò ngày nào xếp bút nghiên lên đường chinh chiến….

Những mùa xuân thản nhiên đi qua trong đời. Người đọc không thấy Ly viết gì nữa. Ly vẫn sống đó, nhưng mặc nhiên đã gác bút.

***

Đất Mỹ, lạ, rồi cũng trở thành quen.

Nhiều người sống trên đất Mỹ nhưng xem nơi đó như một người chồng hờ.

Ly không như thế. Ly đến xứ Mỹ như tìm đến một người bạn chưa thân nhưng đã biết. Cũng như trong đời Ly, vốn đã có duyên gặp gỡ với những người bạn dễ thương, như Quỳnh Mai, như Mai Vi, khi gặp nhau là có thể nói chuyện được với nhau vì đã có một cái gì gắn bó rất vô hình. Đất Mỹ không phải là cái cây bằng vàng mà ai cũng có thể vói tay là hái được trái. Đây cũng là nơi đầy những khó khăn thử thách. Những người chấp nhận đánh đổi nhiều thứ chỉ để lấy một thứ đều biết rằng phải vượt qua rất nhiều gian nan. Sống trên đất Mỹ, đặc biệt là ở giai đoạn suy thoái kinh tế, lại càng thấm câu“Xin nhận nơi này làm quê hương dẫu cho khó thương” (3). Hai mươi mấy năm tưởng không rứt ra được vì muôn ngàn mối ràng buộc, cuối cùng cũng phải chọn rời bỏ quê nhà Việt Nam với lòng nhớ thương ray rứt những người thân yêu. Đến nơi đây, với đôi bàn tay trắng, Ly cùng gia đình tạo dựng lại tất cả. Và đã có một quê hương thứ hai.

Một đôi lần có những người quen hỏi Ly sao không viết lại, vì đâu có gì ngăn trở nữa, Ly mỉm cười: “Vâng, thì viết lại!”. Một chục cái “vâng” như thế rồi chìm luôn. Thảo nào người ta nói muốn sáng tác cần phải có cảm hứng. Ly có một vài bài viết đăng trong tập san của một hội ái hữu cựu học sinh rồi lại chìm nữa. Chẳng lẽ ở cái xứ này người viết sẽ không còn cảm hứng? Ô không! Nhưng… hãy để mọi việc tùy duyên!

Bỗng một hôm Ly tình cờ xem trên một website, truyện của mình được một bạn trẻ đánh máy gửi đăng. Ly vô cùng cảm động. Hóa ra mình cũng có thể vào chơi trong những tòa soạn báo “ảo”! Thấy các bạn đánh máy sai quá nhiều lỗi chính tả, trách làm sao được vì có lẽ bạn học hành ở Mỹ, đánh máy tiếng Việt như thế là quý lắm rồi, Ly cảm thấy mình không thể im lặng như một “người quá cố”, nên bắt đầu tham gia vào các diễn đàn và tự đánh máy lại các truyện của mình ngày xưa, gửi đăng. Ngày xưa, người viết hoặc đánh máy bằng bàn máy đánh chữ, hoặc viết tay, rồi thợ nhà in sắp chữ để in ra, không hề có “file” như bây giờ để có thể muốn gửi đi đâu thì gửi. Vì thế Ly đã phải “gõ” lại toàn bộ những truyện của mình. Không thể ngờ được, những người còn yêu mến sách truyện ngày xưa có rất nhiều. Bỗng dưng như tìm được những khu vườn thân mến, Ly dần dần đăng lại các truyện cũ của mình. Và thật đáng ngạc nhiên, có những người bạn chưa từng có mặt ở tòa báo Tuổi Hoa ngày xưa, nay lại có thành tâm sáng lập Tủ sách Tuổi Hoa Online. Và Tuổi Hoa đã sống lại!

Ly đăng đã gần hết những truyện ngắn, truyện dài của mình. Nhưng chỉ là đăng lại, chứ chưa hề viết lại. Và rồi, đến một hôm, khi đánh máy đến trang cuối cùng của truyện dài bị xuất bản hụt vì nộp cho tòa soạn vào tháng tư 1975, Ly bàng hoàng khi nhìn thấy lại tên của Mai Vi, người em gái đã gợi cho Ly cảm hứng viết nên câu chuyện về những thiên thần nhỏ trong làng cô nhi chiến tranh. Mai Vi ơi! Em đâu rồi? Và Quỳnh Mai nữa… Hơn ba mươi năm, ôi thời gian dài quá! Cuộc sống thăng trầm, con người ly tán, có lúc chị đã quên mất hai em, cũng như đã quên mất nhiều người. Không đâu! Chính xác hơn là, ta đã có lúc không nghĩ về nhau, chứ không phải đã quên nhau! Ly ngồi vào máy, nhắm mắt lại… Ngày xưa, chỉ cần một hình ảnh thoáng qua, chỉ cần một từ ngữ, đủ gợi nên cả một cốt truyện. Bây giờ, làng cô nhi chiến tranh, rồi làng Bồ Câu Trắng, rồi Mai Vi … tất cả cuốn đi như một cơn gió lốc rồi sắp xếp lại, nhưng thành hình ảnh của một Việt Nam sau 1975. Ôi, cảm hứng đã trở về! Ly say sưa viết nên đoạn cuối cho truyện dài tưởng đã chấm dứt hơn ba mươi năm trước. Ưu tiên dành đăng là cho Tủ Sách Tuổi Hoa Online, khu vườn làm sống lại những bông hoa tưởng đã úa tàn. Và thật vui mừng, truyện dài xuất bản hụt của Ly giờ đây lại được họa sĩ Vi Vi vẽ cho một hình bìa. Người họa sĩ tài ba của Tuổi Hoa, của thiếu nhi và những cô bé cậu bé mộng mơ, giờ đây đang sống ở nơi ví như một Cà Mau của Hoa Kỳ, chỉ trong vài phút đã vẽ nên một hình bìa, không bằng ngọn bút lông, mà bằng computer.

Cơ duyên lại dẫn Ly đến với Việt Báo Online, với mục “Viết về nước Mỹ”. Ly đã có cảm hứng để viết về những mảnh đời sống trên đất nước này, trong đó có mình. Khác với ngày xưa, khi gửi bài là Ly cầm trao thẳng cho bác chủ bút. Còn báo “ảo” bây giờ, Ly chỉ cần một động tác là “attach” và một “cú click” thế là không cần tốn mấy con tem và cái bì thư. Ban biên tập cũng “ảo” nốt! Nhưng không! Thế giới “ảo” nhưng con người là thật. Ly nhận được email của ban biên tập khuyến khích Ly viết tiếp. Ly trả lời thư, cám ơn Việt Báo đã cho cây bút Ly có nơi chốn để tìm về. Vâng, không phải là “đến”, mà như đã “tìm về”. Thế thôi, ngoài ra Ly không có ước muốn nào khác.

***

Lại sắp đến mùa xuân!

Ly không có thói quen mỗi mùa xuân lại than thở mình bị chồng thêm một tuổi, nhưng hay tưởng nhớ đến những kỷ niệm đã qua. Thêm một điều: sống ở mảnh đất này, hình như Ly cũng học được cách tạo cho mình tinh thần lạc quan và truyền cái lạc quan cho người khác như truyền một loại “virus”.

“Mùa xuân sắp đến!” Nếu không có lời nhắc nhở này, Ly sẽ không nghĩ đến một quán tính hồ như đã bị lãng quên từ lâu: viết bài báo xuân. Bây giờ Ly không còn có căn phòng nhỏ trong tòa soạn, không còn có những đồng nghiệp, những anh chị em viết văn làm thơ, những bạn đọc, những người thợ cần cù trong nhà in… Tất cả bây giờ nhường cho thế giới “ảo”. Ly hình dung những con người thật, cũng đang miệt mài viết lách, cũng đang chạy đua cho kịp thời gian “ra báo”. Ôi! Thật là sinh động! Thế nhưng sẽ viết gì cho mùa xuân này đây? Chưa biết nữa! Nhưng Ly sẽ viết, như một cách cám ơn mảnh đất, khu vườn đã cho mình có nơi trồng những bông hoa.

Một buổi tối, Ly nhận được một cú điện thoại…
- Chị Ly! Em đây, Quỳnh Mai đây!
- Quỳnh Mai? Là Quỳnh Mai sao? Thật không?
- Thật, chị ơi!
- Em đang ở đâu? Làm sao em tìm ra chị?
- Em đang ở Ohio. Chị không biết em ra sao, nhưng em thì biết chị đã qua Mỹ, nhờ em đọc bài của chị trên Việt Báo. Em mừng lắm, biết đây chính là chị Ly của em rồi! Em biết rằng chị đã qua định cư ở đây. Em đã vào internet tìm ra số điện thoại của chị nè, hay không?
- Hay quá! Nhưng bao lâu nay, em làm gì?
- Năm 87 em vượt biên, chị ạ! Chị không ngờ đâu, con nhỏ Quỳnh Mai hí hửng nhỏ tí teo của chị lại hứng chịu nhiều nỗi khó khăn hiểm nghèo trên biển, nhưng nhờ ơn Trời Phật, em đã vượt qua hết chị ơi!
- Em giỏi quá! Chị mừng lắm! Hãy nói cho chị nghe từ đó đến nay em đã làm gì?
- Đầu tiên em làm việc thiện nguyện chị ạ! Ở Pulau Bidong, Mã Lai, em làm nhân viên thống kê cho trại, rồi chuyển sang Sungei Besi, em làm việc tại văn phòng trợ giúp người tàn tật, rồi sang Bataan học sáu tháng để đi định cư ở Mỹ. Tại Bataan em cũng giúp việc thiện nguyện làm trợ giáo và phụ tá cán sự xã hội, thăm hỏi và giúp đỡ các trại viên gặp khó khăn.
- Ôi! Em thật giỏi! Bây giờ em ra sao?
- Em đã có gia đình và có hai con rồi chị ạ. Bây giờ em và ông xã lo “đi cày” nuôi con.
- Chị cám ơn Trời Phật đã giúp chị em mình tìm lại nhau. Có khi mình đã quên bẵng nhau. Nhưng chị vẫn luôn nhớ đến em, đến mọi người ở Tuổi Hoa.
- Các anh chị ở Tuổi Hoa thế nào rồi hở chị?
- Thầy Hoàng Đăng Cấp, anh Hà Tĩnh, anh Trinh Chí và rất nhiều người còn ở lại Việt Nam. Anh Trinh Chí vừa mới mất vì bạo bệnh. Anh Quyên Di, anh Vi Vi đã yên ổn ở Hoa Kỳ. Còn nhiều nữa, những người viết cho Tuổi Hoa, người đi kẻ ở, chị không biết hết…
Cả hai chị em cùng im lặng. Ly đoán rằng ở đầu dây bên kia, Quỳnh Mai hẳn cũng đang bùi ngùi như Ly, mường tượng ra cảnh thân ái ở tòa soạn Tuổi Hoa. Ngày xưa thoáng qua như một cái bóng, thật không ngờ đã 35 năm!

Giọng Quỳnh Mai nghe ray rứt:
- Còn Mai Vi nữa, phải không chị? Em không biết Mai Vi ra sao. Những lúc ở đảo, em cũng có ý tìm kiếm Mai Vi, hy vọng gặp được em ấy trong số những người tị nạn. Nhưng…

***

Một tuần lễ sau, Ly nhận được hai bức email chuyển đến từ hai người bạn phụ trách website Tủ Sách Tuổi Hoa Online. Email của Mai Vi! Ly không tin vào mắt mình. Ly còn lẩm cẩm tự hỏi Mai Vi nào đây? Chẳng lẽ lại là một Mai Vi khác?
- A lô! Mai Vi!
- Chị Ly, em đây!
- Là em… là Mai Vi hở? Là Mai Vi của Làng Bồ Câu Trắng?...
- Dạ phải. Chị nghe giọng nói mà không nhận ra em sao?
- Giọng Quảng Trị… Chị nhận ra chứ! Nhưng chị không tin…
- Em được bảo lãnh qua Mỹ năm 90. Chị biết không, khi Làng Bồ Câu Trắng giải tán, em thôi học, sống với gia đình và làm nhiều nghề thủ công để sinh sống. Ngoại em ở lại và đã mất rồi chị ạ! Em đi với mẹ và các em của em.
- Em… ra sao rồi?
- Em đang ở Seattle. Em đã có gia đình, có một đứa con gái mười lăm tuổi. Cháu ngoan lắm, nói tiếng Việt rất rành. Anh nhà em thương em lắm chị ơi! Em đang sống rất hạnh phúc.
- Cám ơn Chúa!!! Chị sẽ đi thăm em, có cả Quỳnh Mai nữa.
- Ôi, hay quá! Chị cũng đã tìm lại Quỳnh Mai sao? Ba chị em mình sẽ gặp nhau!
- Nhưng em hãy nói cho chị biết, làm sao em tìm ra chị?
- Thật là may mắn. Em đọc báo Mục Vụ, một hôm thấy bài đăng nhân lễ Vu Lan, viết về tâm tình của người mẹ, nhìn tên tác giả em biết ngay đó là chị. Theo đường dẫn vào website Tủ Sách Tuổi Hoa, em viết email cho hai anh chị phụ trách để nhờ chuyển thư em đến chị.
- Nhưng báo Mục Vụ làm sao có bài của chị mà đăng?
- Một độc giả ở Thụy Sĩ trích bài của chị từ Việt Báo Online và gửi cho Mục Vụ để chia sẻ nhân mùa Vu Lan nên em đọc được. Chị thấy hay ghê không? Mục Vụ là báo của Công giáo, và là báo in đó chị!
- Ôi, như vậy là bài đã đi vòng một đoạn đường dài!
- Thật là vui, phải không chị?
- Thật là kỳ diệu! Mai Vi ơi! Còn… đôi chân của em..?
- Vẫn nhức nhối chị ạ! Đến mùa lạnh là em đau thấu tới trong xương. Đêm ngủ em vẫn thường gặp ác mộng. Nhưng tình yêu gia đình đã giúp em sống vui. Bây giờ em không đi chân giả nữa vì nó nặng nề quá, em dùng chiếc xe lăn và làm mọi công việc trong nhà rất tốt. Em cũng đi đây đi đó để thưởng thức cuộc sống. Chị ơi! Hãy mừng cho em, chị nhé!

alt

Mùa xuân, ở đất Mỹ khó tìm thấy một cành mai. Nhưng mùa xuân này Ly đã có Quỳnh Mai và Mai Vi, hai người em tinh thần, nhờ thế giới báo “ảo” , và báo “thật”, Ly đã tìm lại. Chị em mình sẽ gặp nhau, năm 2010, hai em nhé! Mai vẫn nở!

Mùa Xuân 2010

Cam Li Nguyễn Thị Mỹ Thanh

vietbao.com

Báo Xuân Nhâm Dần 2010

Sách "Viết Về Nước Mỹ 2010" do Việt Báo xuất bản

Chú thích:
(1): thầy cò: corrector, người sửa lỗi sắp chữ trong nhà in
(2): bản vỗ: proof
(3): “Xin nhận nơi này làm quê hương”, nhạc Nguyễn Đức Quang

 

Bản dịch Anh ngữ

In Spring, Mai is still blooming

Author’s note: The names of the main characters in this story have been changed. Any resemblance to persons is purely coincidental. We beg the readers’ sympathies.

******

The lovely garden, Tuoi Hoa, where young writers were fostered, was located modestly next to Ky Dong Church on Ky Dong street in Saigon. Despite a busy and crowded street outside, the church precinct was quite peaceful.

If Ly wanted to enter the editorial office of Tuoi Hoa, she had to go through Duc Me bookstore to a short corridor. Ly knocked on the door of the first room and stealthily stucked her head in. Seeing Father Chan Tin, the director of the magazine, Ly said hello to him. Father Chan Tin, with a very gentle smile, always inquired after her. Then Ly went to salute Uncle Truong Son, the editor-in-chief, and received a mass of letters to take to her small office. Uncle Truong Son looked solemn, but was always ready to smile affectionately to Ly and showed her necessary tasks. Going to school in the morning, being the secretary in the afternoon, and also being the corrector at Tuoi Hoa, Ly felt so happy.

After having completed her work in the afternoon, Ly often wandered in the church area. She did not go inside the church, but stopped in front of the stone grotto where the Mother Mary statue stood. People brought bouquets of fresh flowers and arranged them solemnly around the statue base, next to small plates with the words: “Thank you, Mother Mary!”  What a nice and peaceful space! Ly sank her soul deep into the prayers.

Back in the day, whenever Uncle Truong Son asked Ly to write an article, her ideas overflowed in her mind. Especially at the approach of New Year, the bustling atmosphere of the editorial office made her more inspired. At that time, Ly wrote enthusiastically. She wrote as if she breathed. Almost just an image gliding past, even in her thought, or just a word, could prompt the entire story. Teen readers who came to the editorial office every Saturday afternoon, often asked questions to Ly, such as: "Are the stories you wrote true or fictional?” Ly always provided an immediate, honest response: "True and… fictional." Because of this, Ly had very nice fans coming to meet and talk to her regularly. The life of a high school student and that of a university student seemed to be peaceful with articles regularly posted on the semi-monthly magazine, and sometimes a novel written for young dreamers. In addition, she had another part of life: doing volunteer work, which she also included in her writings. Very simple, it really was!

Among her closest friends, there was little poetess Quynh Mai. The near-sighted glasses sticking on her plump face made Quynh Mai look humorously cute. Quynh Mai often came to the office, talked a little and sat quietly and read the printed pages where Ly was making corrections. Technical terms for them were “proofs,” drafts to be corrected on spelling mistakes or misused words, if any. When the typesetters corrected these errors and the drafts looked perfect, they would do the final printing and then issue the magazines. Quynh Mai also asked Uncle Truong Son to allow her to go after Ly to the print shop watching the huge printing machines, the battering sound of which rumbled drowned all the voices; then she looked at lofty piles of magazine, big wooden boxes full of tiny type blocks, each kind in its own box; then to the area of backing, trimming… Oh dear, what busy work in the print-shop! Quynh Mai was so surprised. She looked at her “Sis Ly" with entire admiration but Ly became used to it. Maybe on the first day when she accepted the job of “correctrice”, Ly looked bewildered. Learning gradually would make everything okay. In the editorial office, Ly was the youngest; but for younger readers at the same age as Quynh Mai, Ly was their older sister. Besides being “correctrice”, Ly helped the editor reply to readers’ letters, arrange articles, but writing was the most important to her.

One spring, the editorial office was busier than usual as they were preparing for the issue of “Tet”. The small room in which Ly worked every afternoon was used as the meeting room. The people in charge of the regular columns of the semi-monthly magazine Tuoi Hoa were Ha Tinh, Quyen Di, Trinh Chi, Vi Vi the painter, teacher Hoang Dang Cap …, each one had his own style. Quyen Di was graceful, Ha Tinh was level-headed, Trinh Chi was light-hearted, teacher Hoang Dang Cap spoke quickly and was a very good storyteller, and Vi Vi was lively, thoughtful and always skillful with his painting brush. Besides, there were other young collaborators gathering in Ly’s small room, giving compliments to each other and joyfully discussing together. On this occasion, Ly also handed them readers’ letters. Then they shared many happy things. When it was almost evening,  everyone had left except Quynh Mai staying with Ly to help her to clean the room, then they had a new guest: a little girl!

**

Mai Vi was seven years younger than Ly. When Mai Vi announced her name, Ly immediately knew that she was the teen readers who wrote to Ly last week to make her acquaintance. And now they were acquainted with each other. They saluted each other as if they had been friends for a long time. Of course, Quynh Mai had a chance to meet a friend. The two girls shared the same name, Mai. Perhaps there were no formal words for those young friends, so all of them started chatting quickly. Each person narrated her own story and asked about the others. For Ly and Quynh Mai, life was quite peaceful: born, raised and educated in an urban area. In contrast, Mai Vi had a very hard life. Her gruesome childhood was spent in a small village of Dong Ha district, in Quang Tri province of the border area. At eight years old, she suffered a heart-breaking disaster. The local church crowded with parishioners holding the ceremony was shelled from “the other side”. Mai Vi and her grandmother lost both of their legs by shell fragments. Mai Vi’s widowed mother had to raise the family and work hard to feed six mouths. When Fiery Red Summer came, her family ran to the south on Horror Avenue. Arriving at a relatively safer area, they were helped by a Catholic society to build a new life in Binh Tuy province. Mai Vi and her younger siblings attended schools in White Pigeon Village, under the teachings of a benevolent priest.

When Mai Vi finished telling her story, her face looked still peaceful with resignation but Ly and Quynh Mai were bathed in tears. Mai Vi said with Quang Tri nice tone:
“You know, Ly, when I was in White Pigeon Village, I had lots of time to read, so I knew Tu Sach Tuoi Hoa. One day my friend accidentally gave me a book written by you, the novel "The Broken Balcony". I felt as if I were like the wounded soldier in it. I felt I loved you, and I decided to come to see you.”
Quynh Mai wiped her tears, smiling unnaturally:
“As for me, you know, Mai Vi, whenever Ly wrote a story, I had an inspiration to versify. So now we are sisters, okay?”
Ly hugged her sisters and said:
“Thanks Buddha, Thanks God for bringing us together. Now, I will go to the print shop to ask Uncle Hai to take a picture of us.”

When Ly ran down to the print shop and then back, Uncle Hai, the typesetter, followed her. The three sisters stood side by side. Ly, the oldest, was the smallest; Quynh Mai pretended to stand on tiptoe; and Mai Vi, on her wooden legs, was the tallest.

**

Quynh Mai liked to write poems. Her short poems expressed the feelings of a little schoolgirl. Quynh Mai daydreamed while looking at little birds flying into the classroom windows and then out, while staring at the ceiling, thinking about the warm bird nests built on broken propellers. Quynh Mai was like a young girl wondering about her perspective when she grew up, being no more spontaneous, soon… finding life so troubled. Her bright poems were sincerely welcomed by readers. She liked to play crossword puzzle, too. That was a game, an indispensable column in children's magazines. Looking at Quynh Mai playing crossword puzzle at full stretch, with the near-sighted glasses sagging a little, Ly bursted out laughing. She wondered whether this chubby girl would lead a life as simple and unaffected as her poetry was.

As for Mai Vi, she didn’t write stories or poems, but she was very fond of reading. During her childhood, she lived underground more than on the ground. She went to school, and even while sitting in class, she was always ready to run down the shelter-pit. There was a turning point in her childhood when the catastrophe happened and she lost her legs. After leaving the hospital, she still had to stay underground. Beside her own pain, she had to witness her grandmother’s. One day her grandma heard the sound of shelling shots near the shelter-pit, she plunged out of bed in order to run, forgetting that she had lost her legs. She fainted with pain. She understood what suffering was, yes, suffering to be numbed.

Since meeting with Mai Vi, Quynh Mai and Ly used to visit her at the home of the American doctor who monitored her incision. Mai Vi had to undergo many surgeries because her bone continued to grow. After a number of treatments, she was allowed to go back to to Binh Tuy to live with her family and go to school.

The Spring of 1975 was their last spring. The two girls named Mai had come and gone. During her stay in Vietnam, Ly had no news about Quynh Mai and Mai Vi. She lost them. There was no longer Tuoi Hoa, the fragrant garden of youth. The editorial office had disappeared. In the years later, the print shop was turned into a funeral home. Whenever passing there, Ly stopped, wandered for a while to look for something familiar. Maybe Uncle Hai and the diligent workers in the print shop were dispersing somewhere for their living, nobody knew. From Ky Dong Church, the prayers still resounded. There were people who stood silently praying in front of the statue of Mother Mary. There were bouquets of fresh flowers leaning against the statue base. There were small plates with the words "Thank you, Mother Mary!"… But here, it seemed like the editorial office of Tuoi Hoa had never existed. Uncle Truong Son had gone overseas. The office was closed. Ly only left the name "Tuoi Hoa" in a sorrowful corner of memory. She sighed while walking. Sometimes she imagined a far-away voice like that of the joyful people visiting the office on Saturday afternoons. Familiar faces glided in her mind: those who were alive, having met her, or already been far everywhere, and those who were dead, the young poets and writers leaving school to take part in war…  

Springs calmly went through life. Readers did not see her writings any more. Ly was still alive, but implicitly stopped writing.

**

American land was strange, but then became familiar.

Many people were living in this land but considered it a dummy husband. Ly did not. She came to the U.S. as if she came to a friend, not close but already known. As in her life, a natural bond had brought nice friends as Quynh Mai and Mai Vi to her, so when they met they immediately talked with one another as if invisible strings were linking them together. American land was not a golden tree where everyone could reach out and pick the fruits. This place was full of challenges. Those who accepted to lose many things only to get one thing knew that they must overcome countless difficulties. Living in America, especially in the time of economic recession, they completely understood the lyric "Please accept this place as your home despite difficulties" (1). Living in Vietnam for more than twenty years, she had to leave her beloved country and her loved ones, whom she would always miss. Arriving here with empty hands, Ly and her family rebuilt everything. And then they had their second home: America.

Sometimes Ly’s friends asked her why she did not write again because there was nothing stopping her. Ly smiled and said: "All right, then I’m writing!" But her inability to write resulted from a lack of inspiration. No wonder people said that we needed inspiration to create something. Ly had published several articles in the journal of an alumnae high school association and then the inspirations sank again. Would the writers in this country really have no inspiration? Oh no! However, let all be natural!

One day, Ly accidentally read her novel on a website, typed and published by a certain young blogger. Ly was extremely touched. She turned out to be able to join the “virtual” editorial offices! Noticing that there were many spelling mistakes (nothing to blame because the typist was probably educated in the U.S. and so good to type such Vietnamese), Ly felt that she could not be silent as the "deceased”, so she started to participate in the forums, typing her old writings and publishing them. In former times, authors either typed on a typewriter, or wrote, then workers at print-shops typeset and printed the stories. There was no "file" like that from the computer to be ready to send anywhere they wanted. So Ly had to "strike" to save all her writings. It was unpredictable that there were still readers loving old books and journals. Like a person finding her beloved gardens, she gradually posted her old articles. Surprisingly, there were friends who had never been at former Tuoi Hoa who now wanted to create Tu Sach Tuoi Hoa Online. Tuoi Hoa was revived!

Ly had posted almost all her short stories and novels. However, it was just posting, not writing yet. And one day, while typing the last page of the novel submitted to the editorial in April 1975 that never published, Ly was shocked to see the name of Mai Vi, the young sister who had prompted the inspiration for her to write the story about little angels in a village of war orphans. Mai Vi! Where are you? And Quynh Mai! It had been more than thirty years, what a very long time! In the wheels of life, people separated, and it seemed she had forgotten her adopted sisters as well as many others. Oh, no! Sometimes the sisters did not think about one another but it did not mean they have forgotten them. Ly sat before the computer, closed her eyes… In the old days, just a fleeting image, just a word, enough to suggest a plot. Now, the war orphanage, then White Pigeon Village, then Mai Vi ... all swept away as a gust of wind and then rearranged, but into the image of a “Vietnam after 1975”. Oh, the inspiration had returned! Ly wrote passionately the concluding part of the novel thought to have ended over thirty years ago. Top priority was given to Tuoi Hoa Online, the garden reviving the flowers believed to wither. And so happily, she had a painting for her published novel manqué painted by Vi Vi, who gave it to her to use for the cover of the book. The talented artist of Tuoi Hoa, of the kids and daydreaming boys and girls, now living in an area like an American Ca Mau, in only a few minutes finished a picture, not with a painting brush, but on computer.

Good chance led Ly to Viet Bao Online, with the comlumn "Writing On America".  Ly was inspired to write about lives in this country, including hers. Unlike in the old days when she had to hand the papers directly to the editor-in-chief , now with “virtual” journal, she needed just very simple steps: “attach” then “click”, so there was no stamp nor envelope needed. The Editorial Board was "virtual" too. No! In “virtual" world, people were real. Ly received the editor's email encouraging her to continue writing. She replied, thanking Viet Bao for giving her a place to come back. Well, not "to come to", but "to come back". That’s all. She had no other desire.

******

One more spring was coming!

It was not Ly’s custom to complain about being one year older when spring came. But she used to recall memories. One more thing: living in this land, it seemed that she learned to create the spirit of optimism for herself and transfer her positivity to others like spreading a kind of "virus".

"Spring’s coming!" Without this reminder, Ly would not think of an inertia forgotten long ago: writing for “Tet”. Now Ly no longer had the small room in the editorial office. There were no more colleagues, no more writers, no more readers, no more deligent workers in the print-shop… All gave up their place to the "virtual" world. Ly imagined real people, being wrapped up in writing, being rushed to be on time for the issue. Oh! It was so lively! But what would be written for this spring? She didn’t know. But she would write, as a way to give thanks to the land, the garden where she grew her flowers.

One night, Ly received a phone call ...
 “Hello Ly! This is Quynh Mai.”
 “Quynh Mai? Are you Quynh Mai? Really?”
 “Yes!”
 “Where are you? How did you find me?”
 “I'm in Ohio. You don’t know about my life, but I know that you’ve come to the U.S. because I read your article on Viet Bao. I am so happy knowing that you are the author. I also know that you have settled here. I searched the internet for your phone number.”
“Good! What have you done since that day?”
“I crossed the border in 1987. You never know, your little active Quynh Mai faced so much difficulty and danger in the sea. Thanks Buddha, I have overcome all."
 “You are brave! I’m so happy. Now tell me what happened since you fled.”

“First I volunteered my services for relief work. In Pulau Bidong, Malaysia, I was a statistician for the camp, then moved to Sungei Besi where I worked in the office of disability supportive service, then to Bataan to attend a six-month course to settle in America. I was also a volunteer in Bataan as a tutor and a social worker assistant, visiting and helping the inmates in need.”
“Oh! You're good! Now how are you?”

“I’m good. I’m married and have two children. Now my husband and I work hard to raise the kids.”
“Thanks God for helping us find each other. Sometimes it seemed I have entirely forgotten you. But I always remembered you and everyone of Tuoi Hoa.”
“How are they?”  
“Teacher Hoang Dang Cap, Ha Tinh, Trinh Chi and many of our friends are still in Vietnam. Trinh Chi passed away from a fatal illness. Quyen Di and Vi Vi are in the United States. Many more people, writers of Tuoi Hoa, who stay in Vietnam or escape to a better life, I don’t know...”
Both the two sisters were silent. Ly guessed that on the other end of the phone, Quynh Mai must be also like her, imagining the warm scene at Tuoi Hoa editorial office. Olden times passed like a shadow, nobody thought 35 years had elapsed!

Quynh Mai’s voice sounded anxious:
- And Mai Vi, we don’t know how she is now. While being in the island, I also intended to look for her, hoping to find her among the refugees. But ...

 

alt

 

**

A week later, Ly received two e-mails forwarded by the two friends hosting the Tuoi Hoa Online website. Those were Mai Vi's e-mails! Ly did not believe her eyes. Besides, an absent-minded Ly wondered which Mai Vi this was. Was it possible another Mai Vi?  
- “Hello Mai Vi!”
- “Hello Ly, this is Mai Vi.”
- “It’s you? It’s Mai Vi? It’s Mai Vi of White Pigeon Village?”
- “Yes. Don’t you recognize my voice?”
- “I do. I hear your voice, your nice Quang Tri accent, but I can’t  believe...”
- “I was sponsored by the U.S. government in 1990. You know, when White Pigeon Village dissolved, I dropped out of school, lived with my family and made a living from handicraft. I went with my mother, my brothers, and sister. My grandma stayed in Vietnam and she passed away.”
- “And… how are you now?”
- “I'm in Seattle. I married and have a daughter, who is now fifteen-years-old. She’s very good and can speak Vietnamese fluently. My husband loves me so much. I'm very happy.”
- “Thanks God! Quynh Mai and I are going to visit you.”
- “Oh, great! Did you also find Quynh Mai? We the three sisters will meet.”
- “But please tell me how can you find me?”
- “It was very lucky. One day I read a short story about a mother’s confidence in Muc Vu magazine. Seeing the author’s name, I was sure that was you.  I followed the link to the website of Tu Sach Tuoi Hoa, then wrote to the two hosts, asking them to forward my e-mails to you.”
- “But how did Muc Vu magazine have my writings?”
- “A reader in Switzerland took your article from Viet Bao Online and sent it to Muc Vu to share the meaning of Vu Lan so I could read it. You find it interesting? Muc Vu is a Catholic print magazine.”
- “Oh, so it went a long circle!”
- “It's merry, isn’t it?”
- “It's miraculous! Mai Vi, and… how about your legs?”
- “Still so painful. I feel the pain piercing to the bone in the cold season. When I go to bed I often have nightmares. However, the family love has helped me to live in joy. Now I no longer wear prosthetic legs because they are so heavy. I use a wheelchair and do all the  housework very well. I also go here and there to enjoy life. Rejoice for that, my dear sister!”

In spring, it was hard to find a branch of apricot blossom in America. This spring Ly had Quynh Mai and Mai Vi, her two sisters, whom Ly found, thanks to "virtual" world and "real" media.

“We are meeting together in 2010, my sisters! Mai (2) is still blooming!”

Spring 2010

Cam Li Nguyễn Thị Mỹ Thanh

"Writing On America", published in 2010 by Viet Bao

 

Author's notes:

(1): “Xin nhận nơi này làm quê hương”, composed by  Nguyen Duc Quang

(2): Mai: apricot blossom